Dijital Yayıncılık

Dijital Yayıncılık

Dijital yayıncılık, dünyada neredeyse tüm yayın gruplarının tercih ettiği, ülkemizde ise daha yeni yeni tanınan kısaca yazılı ve görsel materyallerin (katalog, broşür, kitap, dergi, gazete vb.) dijital ortama taşınarak farklı dil ve kullanıcılarla etkileşimli hale gelmesini sağlayan ekstra özelliklerle çok sayıda kişiye ulaşmasını sağlayan yayıncılık platformudur.  Bu platform aracılığı ile kişilere ulaştırılan yayınlara da “Dijital Yayın” adı verilir. Dijital yayıncılığa geçme nedenleri:

Hedef Kitle : Yayınladığınız  basılı materyalleri çeşitli dağıtım kanallarıyla hedef kitlenize ulaştırmaktasınız. Bunun için harcadığınız emek, para ve zaman sonucunda ulaşabildiğiniz kitle belli seviyelerde kalır. Fakat bugün akıllı telefonu ya da tableti olmadan evden çıkmayan insanları ve bu populasyonun inanılmaz bir hızla arttığı düşünüldüğünde, zahmetsizce yayınınızı milyonlara ulaştırabileceksiniz.

Maliyet : Basılı materyallerin hazırlanması, yayınlanması ve dağıtımı ciddi bir emek ve bütçe isteyen bir iştir. Ancak dijital yayıncılık sayesinde bu harcamalar minimal düzeyde kalacak ve istediğiniz zaman yayınınızı güncelleyebileceksiniz.

Kullanıcı Etkileşimi : Kitapları, dergileri vb. materyallerinizi kullanıcıların taşıması, yayının güncellenemeyip yerine yenisinin alınması, kaybetme, eskime vb. dertler düşünüldüğünde kullanıcılarınızın bayiye gitme sorununu ortadan kaldırıyor ve tek bir tuşla yayınınıza ulaşmasını sağlıyorsunuz. Ayrıca yeni sayı çıktığı zaman bildirim yolluyor, kullanıcılarınızla hep iletişimde kalıyorsunuz. Farklı görsel veya yazılı özellikler ekleyerek kullanıcılarınızın yayın üzerinde daha fazla vakit geçirmesini sağlıyorsunuz. Bu sayede iki taraf da mutlu oluyor.

İnovasyon: Yurtdışındaki gazeteler,dergiler ve kitaplar artık yayınlarını matbaa yerine öncelikle App Store’a gönderiyor. Ülkemizde de bu yolu tercih eden Milliyet gibi büyük gazeteler var. Her zaman gelişen,değişen kullanıcı tercihlerini takip etmeyip eski düzeni sürdürmeye çalışırsanız zamanla sizin aleyhinize işleyecektir bu süreç. Her zaman yeniliği ve güncelliği takip edin.

Prestij: Daha yeni olan bu süreçte siz yayınlarınızı dijital ortama taşıyan ilk firmalardan biri olarak hedef kitleniz üzerinde olumlu etki bıracaksınız. Bu size ve kurumunuza prestij kazandırarak rakipleriniz basılı yayınlarla uğraşırken seviye atlamış olacaksınız.

Basılı Kitaplar

Basılı kitaplar, yayıncılık süreçlerinde geleneksel yaklaşımların ve ortam olarak kâğıdın kullanılmasıyla üretilen kitaplardır. Her ne kadar dijital kitaplar birçok avantaja sahip olsalar da basılı kitapların en eski ve en çok tercih edilen kitap türü olduğu unutulmamalıdır.

Dijital Kitaplar

Dijital Yayıncılığın Avantajları

•  Yayın süresinin kısıtlı ve zamana dayalı olmaması 
•  Ulaşım kolaylığı 
•  Düşük maliyetler 
•  Kullanıcı interaktivitesi 
•  Taşıma kolaylığı

E-Kitap

Teknolojik ilerleme birçok alanda gelişmelere yol açmış ve birçok uygulama ve disiplin kendisini bu sürece uyarlamak zorunda kalmıştır. Dijital kitaplar da bu süreci takip etmiş ve dijital ortamlarda var olabilmek için teknolojik değişim sürecine kendisini adapte etmiştir. Sürekli olarak gelişen teknolojilerin ortaya çıkması, zengin ve etkileşimli içeriğin e-kitaplara eklenmesine olanak veren dijital kodlama dillerindeki gelişmeler ile e-kitaplar bu değişim sürecinde kendini yenilemiş ve e-kitap tanımı da bu gelişmelere paralel olarak sürekli kendini güncellemiştir.

Rao (2003), e-kitapları “dijital formdaki metin, dijital forma dönüştürülmüş kitap, dijital okuma materyali, bilgisayar dosyası formatında bir kitap, kelime ve imajların masaüstü bilgisayar veya taşınabilir bilgisayar, taşınabilir bir cihaz ya da e-kitap okumak için tasarımlanmış bir araçta dijital dosya formatında gösterildiği kitaplardır” şeklinde tanımlamıştır. 

Etkileşimli E-kitaplar

Etkileşimli e-kitaplar zengin içeriğin okuyucuya aktarımına olanak sağlayan üst düzey dijital kitap türüdür. Etkileşimli e-kitaplarda etkileşimin gerçekleşme düzeyleri basılı kitaplara ve e-kitaplara göre farklıdır. Dijital bir nesne olan etkileşimli e-kitaplar için iki boyutta dört temel etkileşim boyutu söz konusudur. Bunlardan birincisi, kullanıcı boyutunda içerik ve etkileşim tasarımı, teknoloji boyutunda ise arayüz ve okuma aracı ile gerçekleştirdiği etkileşimdir.

Dijital kitabın dikkat çeken bazı özellikleri şu şekildedir:

• ·     Etkileşim birden fazla kanal ile gerçekleşir.
• ·         Etkileşim, kullanıcı-dijital kitap ve dijital kitap-çevre arasındadır.
• ·         Etkileşimli e-kitabı oluşturan unsurlar kendi arasında da etkileşim hâlindedir.
• ·         Etkileşim aynı anda birçok bileşen arasında eş zamanlı olarak gerçekleşir.

TELİF HAKKI 

   Lisans hakları ve dijital hak yönetimi: Etkileşimli e-kitaplar geleneksel e-kitaplar gibi somut bir yapıya sahip olmadıkları için lisans ve izin gerektiren durumlarda yasa dışı şekilde kullanılıp çoğaltılabilir.

Birçok ülkede telif hakkı konusunda yeterli yasal düzenleme yoktur. Bazı durumlarda ise hızlı gelişen teknolojiyi mevcut yasal düzenlemeler takip edememekte ve yasal boşluklar oluşmaktadır. Bu nedenle özellikle etkile-şimli e-kitap üreticileri sayısal hakların yönetimi konusunda çalışmalar yapmakta ve kendi platformları çerçevesinde seçenekler ve standartlar oluşturmaya yönelik çözümler üretmektedirler.

  Telif hakları bağlamındaki uygulamalar Dijital Hak Yönetimi (Digial Right Management): Dijital hak yönetimi dijital ortamlarda ilgili eserlerin korunması gerekliliğiyle ilgili boşluğu doldurmak amacıyla doğmuş, dijital eserlerin fikri mülkiyetinin korunması için geliştirilmiş teknik bir yapıdır ve dijital kitapların yayınlanması, çoğaltılması ve dağıtılması gibi süreçlerle ilişkilidir. DHY’nin amacı izinsiz kullanma ve çoğaltmalara karşı etkileşimli e-kitabı korumaktır.

  Creative Commons: Creative Commons telif hakları konusunun farklı seçeneklere göre uyarlanmasına olanak sağlayan ücretsiz bir sistemdir. Creative Commons lisanslama sistemi kullanıcılara ürünü veya içeriği nasıl ve ne ölçüde kopyalayabileceklerine, dağıtabileceklerine, düzenleyebileceklerine veya yeniden yapılandırabileceklerine dair standart bir sistem geliştirmiştir. 

Dijital Kitap Üretim Araçları

 Dijital kitap üretiminde hangi biçimin ve hangi yazılımın kullanılacağı, üretimi yapacak kişi ya da kurumun amaç ve imkânlarına bağlıdır. 

Uygun Yazılım ve Formatlar

Adobe Indesıgn:Adobe Indesign yazılımı, ücretli bir yazılım olarak sunulmaktadır. Diğer Adobe yazılımları ile uyumlu çalışması görsel tasarım ile ses ve video dosyalarını kullanmayı kolaylaştırmaktadır. Adobe Indesign ile temel olarak folio biçiminde çıktı alınabileceği gibi, PDF ve EPUB biçiminde çıktı almak da mümkündür.

  Indesign yazılımı ile basit bir sayfa tasarımı, broşür hazırlama, kitap veya dergi tasarımı yapmanın yanı sıra, dijital yayıncılığa yönelik olarak etkileşimli içerikler hazırlamak da mümkündür. Adobe Indesign yazılımı sadece tasarım ve üretim değil, aynı zamanda yayınlama konusunu da kapsayan çözümler sunmaktadır. Bu çözümler, zaman içinde farklı isimlerde ve kapsamlarda sunulmuştur:

• Digital Publishing Suite (DPS)
• Digital Publishing Solution
• Adobe Experience Manager

  Aquafadas: Aquafadas yazılımı kullanıcılarına iyi okuma deneyimini sunabilmek için sezgisel bir yayın üretme

sistemi sunmaktadır. 40’dan fazla zenginleştirme aracı ile geniş bir içerik üretim aracı sunmaktadır. Aquafadas ile temelden en üst seviyeye kadar (resim galerisi, video, ses, animasyon, 360° görüntüleme, oyunlar ve çok daha fazlası ile) etkileşimli kitap ve dergi üretimi gerçekleştirilebilir. Üretim için InDesign kullanabileceği gibi, herhangi bir şekilde PDF formatına dönüştürülmüş olan yayınları da PDF’den otomatik olarak dönüştürerek yayınlama imkânı sunmaktadır. Yayınları iOS ve Android uygulamalar içinden sunma imkânı verir. Ayrıca, ePUB3 formatında veya HTML5/Flash formatlarında yayınlama imkânıda sunmaktadır. İstatistiki verileri Google Analytics, Xiti, Flurry hesaplarında toplanmakta ve bu veriler ile istenilen seviyede özel raporlar üretilebilmektedir.

   EPUB3 formatında e-kitaplar üretmek için Aquafadas’ın Indesign zenginleştirme aracı ya da Aquafadas Cloud Authoring yazılımı kullanılmaktadır. ePUB3 yayınları e-kitap okuyucular, akıllı telefonlar, tabletler ve web üzerinden kullanıcılara kolaylıkla sunulmaktadır. Kullanıcılarına Kiosk App, eBook Reader ve Web Reader olmak üzere farklı lisans fiyat paketleri sunmaktadırlar

iBooks Author: iBooks Author Mac App Store’dan ücretsiz bir şekilde edinilebilecek, kullanıcılarının etkileşimli e-kitap

tasarlayabileceği bir yazılımdır. Galeriler, video ekleme özelliği, etkileşimli nesnelerin matematiksel ifadelerin ve daha birçok özelliğin kolaylıkla eklenebildiği; sürükle-bırak mantığıyla çalışan kullanıcı dostu bir yazılımdır. Kullanıcılar boş bir sayfa üzerinde kendi tasarımlarını yaratabilecekleri gibi farklı stillerde birçok şablonu da kullanarak hızlı bir şekilde içeriklerini etkileşimli e-kitap içeriğine dönüştürebilirler

QuarkXPress: QuarkXPress, 90’lı yıllarda özellikle basılı yayın alanında oldukça sık kullanılan bir araçtır. Adobe Indesign yazılımının ortaya çıkışı ve dijital yayıncılık platformunun gelişmesine biraz daha geç ayak uydurabilen 2016 sürümü ile dijital yayıncılık konusunda seçeneklerden biri hâline gelmiştir. Yazılımın son versiyonu HTML5 ve EPUB biçiminde çıktı verebilmektedir. Aslında QuarkXpress’in gelişimi, basılı yayıncılık ile dijital yayıncılık arasındaki rekabetin ve farklılıkların bir tarihçesini de gözler önüne sermektedir.

KAYNAKÇA

http://www.regisapp.com/neden-dijital-yayincilik
https://www.researchgate.net/publication/320552265_Dijital_yayincilik_ve_dijital_yayincilik_araclari
http://www.dijitalyayıncılık.com
http://www.sayisalmimar.com/kurslar/bs503/makaleler/burcunurcan_sunum.pdf